เที่ยวตามรอยภูเขาไฟที่ดับแล้วในอีสานใต้ ดูอะไรให้รู้ว่าเคยเป็นภูเขาไฟ
16 ตุลาคม 2569

อีสานก็มีภูเขาไฟ
ฟังดูไม่น่าเชื่อสำหรับภาคที่คนคุ้นกับภาพที่ราบสูงแห้งและทุ่งนากว้าง แต่ทางตอนใต้ของภาค โดยเฉพาะบุรีรัมย์ มีเนินเขาโดดๆ หลายลูกที่เคยเป็นภูเขาไฟ ปัจจุบันดับสนิทไปนานมากแล้ว เหลือไว้แต่รูปทรง ดินสีแดง และหินสีเข้มที่บอกที่มา และบนเขาเหล่านั้นบางลูก คนโบราณเลือกสร้างศาสนสถานที่สำคัญที่สุดของภูมิภาคไว้
สังเกตอะไรถึงรู้ว่าเป็นภูเขาไฟเก่า
ข้อแรกคือรูปทรง เนินที่โผล่ขึ้นมาลูกเดียวกลางที่ราบ ลาดเอียงรอบด้านใกล้เคียงกัน ต่างจากแนวเทือกเขายาวที่เห็นในภาคอื่น ข้อสองคือแอ่งบนยอดหรือข้างยอด บางแห่งกลายเป็นแอ่งน้ำหรือที่ลุ่มที่มีต้นไม้ขึ้นแน่น นั่นคือปากปล่องเก่า
ข้อสามดูที่พื้น หินสีเทาเข้มถึงดำเนื้อมีรูพรุนคือหินบะซอลต์ที่เกิดจากลาวาเย็นตัว ส่วนดินสีแดงรอบเขาคือดินที่ผุพังมาจากหินภูเขาไฟ อุดมพอให้ชาวบ้านทำไร่ได้ดี ถ้าสังเกตต่อที่ปราสาทหินในแถบนี้ จะเห็นทั้งหินทรายและศิลาแลง วัสดุที่ผูกพันกับธรณีของพื้นที่โดยตรง
จัดทริปตามวิธีเดินทาง
ขับรถเอง
วงที่ลงตัวคือเริ่มจากเขากระโดงซึ่งอยู่ไม่ไกลตัวเมืองบุรีรัมย์ ดู ภูเขาไฟเก่าข้างตัวเมืองบุรีรัมย์ที่มีบันไดขึ้นถึงยอด ประกอบก่อนไปได้ จากนั้นลงใต้ไปปราสาทพนมรุ้งที่ตั้งอยู่บนยอดภูเขาไฟเก่า แล้วไปเขาอังคารซึ่งเป็นอีกลูกในแถบเดียวกัน ทั้งหมดทำได้ในหนึ่งถึงสองวัน
ไม่ได้ขับรถ
นั่งรถไฟหรือรถทัวร์เข้าตัวเมืองบุรีรัมย์ เขากระโดงอยู่ใกล้พอจะเรียกรถไปได้ ส่วนพนมรุ้งกับเขาอังคารอยู่ไกลออกไปและรถสาธารณะไม่สะดวก ควรเหมารถท้องถิ่นครึ่งวันถึงหนึ่งวัน ถามที่พักให้ช่วยติดต่อจะง่ายที่สุด
จัดทริปตามคนที่ไปด้วย
ครอบครัวมีเด็กหรือผู้สูงอายุ
พนมรุ้งมีทางเดินและบันไดยาวขึ้นสู่ตัวปราสาท ให้เวลาพักกลางทาง แล้วเลือกช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ เพราะลานหินกลางแจ้งรับแดดเต็มที่ ถ้าไปช่วงร้อนจัด ดู การจัดเวลาเที่ยวอีสานไม่ให้แดดดูดแรงจนหมด ไว้ประกอบ เด็กจะสนุกกับการหาหินบะซอลต์รูพรุนตามทางเดินมากกว่าที่คิด แต่สอนให้ดูแล้ววางคืนที่เดิม
สายเดินขึ้นเขาและชอบที่สูง
ภูเขาไฟเก่าในบุรีรัมย์ไม่สูงมาก ขึ้นได้ภายในช่วงสั้นๆ ไม่ใช่การเดินป่าจริงจัง ถ้าอยากได้ทริปขึ้นภูแบบค้างคืนในอีสาน ลองดู ภูในอีสานที่เหมาะกับประสบการณ์ของแต่ละคน แล้วใช้ภูเขาไฟเก่าเป็นทริปวอร์มก่อนก็ได้
คู่หรือคนเดียวที่มีเวลาเหลือ
หลังบุรีรัมย์ ขับต่อไปทางตะวันออกผ่านสุรินทร์และศรีสะเกษ จนถึงอุบลราชธานี แล้วไหลไปตาม ถนนเลียบโขงช่วงตอนล่างของภาค ได้อีกหลายวัน จากหินภูเขาไฟสู่โขดหินริมแม่น้ำ เป็นทริปธรณีวิทยาแบบไม่ต้องตั้งใจเรียน
ก่อนไป
ค่าเข้าชม เวลาเปิดปิด และงานประจำปีของปราสาทเปลี่ยนแปลงได้ ควรเช็กจากหน่วยงานที่ดูแลก่อนเดินทาง แต่งกายสุภาพ และอย่าเก็บหินกลับบ้าน
- ภูเขาไฟเก่าดูจากรูปทรงเนินโดด แอ่งปากปล่อง หินบะซอลต์ และดินแดง
- เขากระโดง พนมรุ้ง และเขาอังคาร ร้อยเป็นทริปเดียวได้ในหนึ่งถึงสองวัน
- ไม่ขับรถก็ไปได้ แต่ควรเหมารถท้องถิ่นสำหรับจุดที่อยู่นอกเมือง